Rechtsbijstandverzekering

Advocaten draaien tegenwoordig overuren; Nederlanders hebben steeds meer juridische conflicten. Dit verschijnsel wordt ook wel de ‘juridisering van de samenleving’ genoemd. De vraag naar advocatendiensten stijgt voortdurend. Een advocaat kost gemiddeld EUR 200 per uur. Juridische bijstand door een advocaat is daardoor erg kostbaar.

Wet op de rechtsbijstand

De Wet op de rechtsbijstand (Wrb) voorziet in een regeling voor de verlening van rechtsbijstand aan hen die daarvoor zelf niet over voldoende financiële middelen beschikken. In de Wrb worden eisen gesteld aan de hoogte van de vordering, de kans van slagen en op de hoogte van het gezinsinkomen (hoe hoger het inkomen, hoe hoger de eigen bijdrage). Bij een beroep op de Wrb loopt men het risico dat bij het verliezen van een procedure de daaruit voortvloeiende kosten moet worden betaald. Dit is, gezien de hoge kosten van een juridische procedure, geen prettig vooruitzicht.

Verzekeren

Met een rechtsbijstandverzekering wordt voorzien in juridische bijstand. Deze juridische bijstand wordt doorgaans verleent in natura, waarbij juristen van de verzekeraar de zaak voor hun verzekerde behandelen. Soms stelt de verzekeraar een bedrag beschikbaar waarvoor de verzekerde zijn zaken kan laten behartigen. Om belangenverstrengeling tegen te gaan mogen algemene verzekeraars niet zelf de juridische kwesties behandelen. Een algemene verzekeraar is een verzekeraar die naast de rechtsbijstandverzekering ook andere verzekeringen aanbiedt zoals auto-, inboedel of opstalverzekeringen. Deze verzekeraars zijn verplicht de juridische bijstand uit te besteden aan een gespecialiseerde rechtsbijstandverzekeraar zoals DAS of ARAG of een zelfstandig werkend juridisch schaderegelingskantoor zoals het SRK.

De rechtsbijstandverzekering maakt juridische bijstand betaalbaar en dus toegankelijker. In tegenstelling tot de Wet op de rechtsbijstand hoeven bij een verloren procedure de kosten niet te worden terugbetaald aan de verzekeraar. Een rechtsbijstandverzekering verleent dekking tegen de meeste geschillen. Natuurlijk zijn er ook uitsluitingen zoals geschillen die zijn ontstaan voor de ingangsdatum van de verzekering, echtscheiding (mediation is soms wel verzekerd) of verhuur van onroerend goed.

Geschillen worden vaak niet in behandeling genomen indien het belang onder een bepaald bedrag blijft. Dit kan in de vorm van een franchise. Bij een franchise worden alle kosten van juridische bijstand vergoed indien het (financiële) belang van het geschil de franchise overschrijdt. Franchisebedragen varieren tussen EUR 100 en EUR 250. Sommige verzekeraars werken met een eigen risico van bijvoorbeeld EUR 100. Bij een geschil dient het eigen risico zelf te worden betaald.

Wachttermijn

Meestal wordt bij het afsluiten van een rechtsbijstandverzekering een wachttermijn van drie maanden wordt opgenomen. De drie maanden gaan in na de ingangsdatum van de verzekering. Soms wordt geldt voor arbeidsrechtelijke geschillen een wachttermijn van zes maanden. Binnen de wachttermijn wordt geen rechtsbijstanddekking verleend. Zo wordt volgens verzekeraars voorkomen dat men pas bij een dreigend juridisch geschil een rechtsbijstandverzekering afsluit. Geschillen die reeds bestonden voor de ingang van de verzekering zijn nooit gedekt, ook niet als de wachttermijn is verstreken. De wachttermijn geldt niet indien een bestaande rechtsbijstandverzekering wordt beëindigd en direct daarop aansluitend een soortgelijke rechtsbijstandverzekering wordt afgesloten bij een nieuwe verzekeraar.

Dekkingsgebied

Standaard is het dekkingsgebied vaak beperkt tot Nederland. Voor het verhalen van schade, verkeers- en strafzaken bieden de meeste rechtsbijstandverzekeringen ook dekking in Europa en een aantal landen rondom de Middellandse Zee. Geschillen uit arbeidsovereenkomsten en sociaal verzekeringsrecht zijn vaak gedekt in de Benelux en Duitsland.

Externe kosten

De kosten die de verzekeraar zelf maakt worden meestal onbeperkt vergoed. Externe kosten worden niet bij elke verzekeraar altijd volledig vergoed. Onder externe kosten vallen bijvoorbeeld proceskosten en de kosten van advocaat en experts. De maximale dekkingen lopen uiteen van EUR 12500 tot onbeperkt.

Geschillenregeling

Soms is er sprake van een meningsverschil tussen verzekerde en de verzekeraar over de verleende rechtsbijstand. Voor dit soort situaties is een geschillenregeling opgenomen in de polisvoorwaarden van een rechtsbijstandverzekering.

Als een verzekerde het oneens blijft met de regeling van een geschil waarvoor hij beroep op de verzekering heeft gedaan, dan kan de verzekeraar worden verzocht het geschil voor te leggen aan een advocaat naar keuze van verzekerde. Het geschil wordt, met alle relevante stukken, voorgelegd aan de gekozen advocaat. Hierbij wordt de advocaat verzocht zijn oordeel over het geschil te geven. Het oordeel van de advocaat is bindend voor de verzekeraar. De verlening van rechtsbijstand wordt voor rekening van de verzekeraar voortgezet conform het oordeel van de advocaat.

Als verzekerde het niet eens is met het oordeel van de advocaat, dan kan de verzekerde de zaak voor eigen rekening en risico voortzetten. Wordt hij alsnog geheel of gedeeltelijk in het gelijk gesteld, dan betaalt de verzekeraar alsnog de redelijk gemaakte kosten van rechtsbijstand.